ترتيب بحث در « الهيات بالمعنىالاخص » چنان كه گفته شد در « الهيات بالمعنىالخص » اجمالا در سه قسمت بحث مىشود : يكى بحث پيرامون اثبات واجب‌الوجود است كه در فصول گذشته بيان شد . اين بحث در واقع اثبات علت اولى است . مبنا و اصل اين طرز فكر چنين است كه همهء موجودات در اين نظام علت و معلول منتهى مىشود به ذاتى كه آن ذات علت همهء اشياء است ولى خود او معلول هيچ علتى نيست . از اين علت اولى احياناً به « علت نخستين » هم تعبير مىكنند . بحث وحدت واجب هم داخل در همين قسمت است . اثبات منتهى شدن معلولات و ممكنات به واجب‌الوجود يك مطلب است و اثبات اينكه همه معلولها يك واجب‌الوجود دارند و طبيعت واجب‌الوجود از تكثر ابا دارد مطلب ديگرى است ؛ يعنى حسب فرض ابتدائىِ عقل مانعى ندارد كه چنين فرض كنيم كه هر ممكن‌الوجودى و هر شيئى را كه ما در او آثار امكان مىبينيم مربوط به عللى بدانيم كه آن علل بالاخره منتهى به واجب‌الوجود مىشوند ، اما همين‌جا دليلى نداريم كه همهء ممكن‌الوجودها در نظام علت و معلولى به يك واجب‌الوجود منتهى بشوند ، شايد به رشته‌اى از واجب‌الوجودها منتهى گردند ؛ مثل آنچه كه بعضى از